Ενδύματα υψηλής προστασίας για ομάδες που επιχειρούν σε επικίνδυνες καταστάσεις - Το ευρωπαϊκό έργο SAFEPROTEX (1ο μέρος)

Απαιτήσεις των ενδυμάτων προστασίας – Οι στόχοι του Έργου SAFEPROTEX

Τα τελευταία χρόνια οι τεχνολογικές εξελίξεις και η κλιματική αλλαγή έχουν αυξήσει τους κινδύνους στους οποίους είμαστε εκτεθειμένοι. Παράλληλα, οι απαιτήσεις υγιεινής και ασφάλειας στην εργασία γίνονται συνεχώς αυστηρότερες, καθιστώντας αναγκαία την ανάπτυξη νέων, καινοτόμων και αξιόπιστων ενδυμάτων προστασίας για εκείνους που επιχειρούν σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης όπως δασικές πυρκαγιές, διασώσεις, κ.λ.π.

Ένας σημαντικός παράγοντας που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά τον σχεδιασμό ενδυμάτων προστασίας είναι το ότι ακόμα και σε μια δεδομένη περίσταση, οι ομάδες που επιχειρούν εκτίθενται ταυτόχρονα σε πολλαπλούς κινδύνους. Για παράδειγμα, σε περιπτώσεις πλημμύρας, οι διασώστες αντιμετωπίζουν εκτός του κινδύνου διείσδυσης νερού, τον κίνδυνο έκθεσης σε χημικά μέσα, επικίνδυνα βιομηχανικά απόβλητα, μικρόβια, κ.λ.π.

Παράλληλα, τα ενδύματα προστασίας είναι συχνά «βαριά», άκαμπτα ή μη αναπνεύσιμα, με αποτέλεσμα να δυσχεραίνουν τις κινήσεις των χρηστών τους και να τους προκαλούν δυσφορία. Έτσι, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις κατά τις οποίες άτομα που εκτίθενται σε σειρά κινδύνων να αποφεύγουν να φορούν τις στολές προστασίας τους με αποτέλεσμα να σημειώνονται ατυχήματα. Τέλος, πρέπει πάντα να λαμβάνεται υπόψη πως οι ιδιότητες προστασίας που φέρουν τα αντίστοιχα ενδύματα υποβαθμίζονται σταδιακά κατά τη χρήση και τις διεργασίες φροντίδας τους.

Για την αντιμετώπιση των παραπάνω ζητημάτων, το Ευρωπαϊκό ερευνητικό έργο SAFEPROTEX προβλέπει το σχεδιασμό και την ανάπτυξη ενδυμάτων προστασίας για ομάδες διάσωσης και άτομα που επιχειρούν σε επικίνδυνες καταστάσεις, τα οποία δε θα εμφανίζουν τα μειονεκτήματα των ήδη υπαρχόντων αντίστοιχων ενδυμάτων. Έτσι, ο κύριος στόχος του SAFEPROTEX είναι η ανάπτυξη στολών με τα εξής χαρακτηριστικά:

• Προστασία απέναντι σε πολλαπλούς κινδύνους.

• Φυσιολογική άνεση και υψηλές μηχανικές αντοχές.

• Παρατεταμένη διάρκεια ζωής σε σχέση με τις υπάρχουσες στολές προστασίας.

Στο πλαίσιο του έργου εξετάζονται συγκεκριμένα οι εξής τρεις αντιπροσωπευτικές περιπτώσεις για τις οποίες θα αναπτυχθούν αντίστοιχες πρωτότυπες στολές:

• Επιχειρήσεις σε ακραίες καιρικές συνθήκες (πλημμύρες, χαλάζι, κλπ).

• Επιχειρήσεις με κίνδυνο έκθεσης σε δασικές πυρκαγιές.

• Προσωπικό πρώτων βοηθειών που μπορεί να εκτεθεί σε κάθε κίνδυνο.

Οι στολές αυτές θα ενσωματώνουν περισσότερα χαρακτηριστικά που θεωρούνται επίσης σημαντικά και εξαρτώνται άμεσα και από το περιβάλλον στο οποίο λειτουργούν οι ομάδες διάσωσης. Για παράδειγμα, ομάδες που βρίσκονται εκτεθειμένες στον κίνδυνο δασικών πυργκαγιών στις νοτιότερες χώρες θα πρέπει να προστατεύονται ταυτόχρονα και από την ακτινοβολία UV αφού περνούν ένα μεγάλο μέρος του χρόνου τους στην ύπαιθρο. Ή ομάδες που λειτουργούν σε ακραίες καιρικές συνθήκες, εκτός από την αδιαβροχία των στολών που θεωρείται βασικό χαρακτηριστικό προστασίας για την αντιμετώπιση πλημμυρών, θα πρέπει να παρέχεται και προστασία από το ψύχος, δεδομένου ότι είναι δυνατό να βρίσκονται σε ιδιαίτερα ψυχρά περιβάλλοντα για μεγάλο χρονικό διάστημα όσο διαρκούν οι επιχειρήσεις διάσωσης.

Στον πίνακα καταγράφονται αναλυτικά οι κίνδυνοι που εμφανίζονται σε κάθε μια από αυτές τις περιπτώσεις, καθώς και οι απαιτούμενες ιδιότητες προστασίας.



Υλικά και Τεχνολογίες

Προκειμένου να επιτευχθούν οι παραπάνω στόχοι, το έργο απαιτεί αξιοποίηση των πλέον πρόσφατων εξελίξεων σε διάφορους τομείς, όπως η επιστήμη και τεχνολογία των πολυμερών, η ανάπτυξη προσθέτων, η νανοτεχνολογία, οι νέες τεχνικές ινοποίησης, ο μικροεγκλεισμός, η τεχνολογία πλάσματος, τα έξυπνα υλικά, κ.λ.π.

Με βάση τη μοναδική τεχνογνωσία των φορέων που συμμετέχουν στο έργο και μια διεξοδική βιβλιογραφική μελέτη που εκπονήθηκε, η Σύμπραξη προχώρησε στην επιλογή των υλικών και των τεχνολογιών που θα εξεταστούν για την ανάπτυξη των νέων ενδυμάτων προστασίας.

Όπως απεικονίζεται παραστατικά στο σχήμα, και όπως θα αναπτυχθεί διεξοδικότερα σε επόμενα τεύχη, αρχικά θα αναπτυχθούν νέα ή τροποποιημένα υλικά τα οποία θα χρησιμοποιηθούν ως πρόσθετα, δραστικά συστατικά ή ακόμα και ως πρώτη ύλη για την παραγωγή ινών. Για παράδειγμα, νανοσωματίδια όπως πηλοί (layered silicates, LS) και νανοσωλήνες άνθρακα (carbon nanotubes, CNTs) θα ενσωματωθούν στη μάζα συνθετικών ινών προκειμένου να τους προσδώσουν νέα χαρακτηριστικά.



Επίσης, θα διερευνηθεί η ενσωμάτωση χρωμικών ενώσεων στις ίνες, καθώς και η παραγωγή ινών δύο συστατικών που θα περιέχουν στον πυρήνα τους υλικά αλλαγής φάσης (phase change materials, PCMs) ικανά να παρέχουν θερμο-ρυθμιστική δράση. Άλλα υλικά, όπως η χιτοζάνη, ενώσεις της βενζοφαινόνης, αλκοξυσιλάνια ή και υλικά αλλαγής φάσης θα εφαρμοστούν επιφανειακά στα υφάσματα είτε απευθείας είτε μετά από εγκλεισμό τους σε μικροσφαίρες ή μικροκάψουλες.

Το τελικό στάδιο αφορά στην ανάπτυξη πρωτότυπων δειγμάτων των στολών, κατά την οποία θα δοθεί έμφαση στον εργονομικό σχεδιασμό και τις ειδικές απαιτήσεις των τελικών χρηστών. Έτσι, εκτός από τα τεχνολογικά χαρακτηριστικά των υλικών, το έργο SAFEPROTEX δίνει ιδιαίτερη σημασία και στον σχεδιασμό των στολών: θα πρέπει να είναι ταυτόχρονα εύχρηστες, εργονομικές και λειτουργικές. Ειδικό μέρος του έργου είναι αφιερωμένο στη μελέτη των σχεδιαστικών χαρακτηριστικών που προσδίδουν τις ιδιότητες αυτές στις στολές που θα αναπτυχθούν.

Η «ταυτότητα» του έργου

Το SAFEPROTEX αποτελεί συνεργατικό έργο, απευθυνόμενο σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις το οποίο υλοποιείται στο 7ο Πρόγραμμα Πλαίσιο (προκήρυξη-FP7-NMP-2008-SMR-2).

Το έργο ξεκίνησε την 1η Απριλίου του 2010 και θα διαρκέσει 42 μήνες, ενώ ο συνολικός του προϋπολογισμός ανέρχεται στα 4.224.567 ευρώ.

Για την υλοποίησή του συνεργάζονται 18 φορείς (εταιρείες, τεχνολογικά κέντρα και Πανεπιστήμια) που προέρχονται από 9 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ελλάδα, Τσεχία, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Φινλανδία, Ισπανία, Σουηδία, Ιταλία και Σλοβακία) και παρατίθενται στη συνέχεια:

• ΕΤΑΚΕΙ A.Ε. (Συντονιστής έργου, Ελλάδα)
• INOTEX spol, s.r.o. (Τσεχία)
• RESCOLL Technical Centre of Materials (Γαλλία)
• TDV Industries (Γαλλία)
• De Montfort University (Αγγλία)
• Tampere University of Technology (Φινλανδία)
• GAIKER Technological Centre (Ισπανία)
• Swerea IVF AB (Σουηδία)
• Next Technology Tecnotessile Societá Nazionale di Ricerca r.l. (Ιταλία)
• LEITAT Technological Center (Ισπανία)
• Lenzi Egisto S.p.A (Ιταλία)
• Vyskumny ustav chemických vlakien, a.s (Σλοβακία)
• CALSTA Work Wear S.A. (Ελλάδα)
• NANOTHINXS S.A. (Ελλάδα)
• Suministros Iruñako S.V. (Ισπανία)
• Fundació Privada CETEMMSA (Ισπανία)
• SAR-ESPAÑA (Ισπανία)
• RESCUE GR (Ελλάδα)

Το έργο SAFEPROTEX χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, στο 7ο Πρόγραμμα Πλαίσιο.

Σύλβια Παυλίδου
Φανή Κοτζιά

Τμήμα Έρευνας και Ανάπτυξης
ΕΤΑΚΕΙ Α.Ε.

back